| پزشکي از راه دور |
|
شماره 61 - دي 1386 | موضوع :دنياي شيشه اي | رضوان السادات ميرمحمدي |
ارسال برای دوستان 
پزشکي از راه دور
رضوان السادات ميرمحمدي
تصور کنيد پزشک يا تيم پزشکي بتوانند با سرعت هرچه بيشتر و بدون مراجعه بيمار به مطب، وضعيت بيمار را بررسي کرده، نتايج آزمايشگاهي وي را دريافت کنند و تجويز مورد نياز را انجام دهند.
همه اينها نمونههايي از فناوري جديدي است که ما آن را با عنوان تله مديسين ميشناسيم.
واژه تلهمديسين (telemedicine) از دو کلمه tele که يک لغت يوناني و به معني «ارتباطات مسافت دور» است و کلمه مديسين (medicine) به معناي درمان و طب، تشکيل شده است.
تلهمديسين از نگاه فناوري اطلاعات، به معني فراهمسازي سرويسهاي پزشکي از يک مسافت دور و از طريق شبکههايي است که انتقال صدا، ويديو و دادههاي رايانهاي را پشتيباني ميکنند.
از نظر تاريخچه و اينکه اولين بار در چه تاريخي واژه تلهمديسين و کاربردهاي آن مطرح شد، نميتوان تاريخ دقيقي را بيان کرد. گروهي سال 1920م. را آغاز چنين تحولي در پزشکي ميدانند؛ يعني زماني که سازمان فضايي آمريکا توانست با کمک فناوري تلهمديسين، وضعيت سلامت فضانوردان خود را در موقعيتهاي مختلف، کنترل نمايد.
اولين امدادرساني به کوهنوردان از طريق پزشکي از راه دور، در سال 1996م. و سپس تجهيز نمودن آنها در سال 1998م. با ابزارهايي که دماي بدن، نبض و سطح اکسيژن خون کوهنوردان را اندازه ميگرفتند (back-bio)، انجام شد. از آن پس، تحولات وسيعي در کاربرد پزشکي از راه دور، در سراسر جهان آغاز گرديد؛ به طوري که از مشاورهاي ساده پزشکي به کمک تلفن و ايميل گرفته تا ارسال عکسهاي راديولوژي، ام آر آي، سي تي اسکن، نتايج آزمايشگاهي و حتي انجام جراحي از راه دور را شامل ميشود.
تلهمديسين، با استفاده از ابزارهاي چند رسانهاي و با کمک ارسال تصاوير و صداي زنده و همچنين با ارسال پرونده بيمار و پارامترهاي حياتي وي، ميتواند بهترين خدمات خود را در مناطق دورافتاده و محروم که خدمت رساني و سيستمهاي حمل و نقل در آنجا کمتر توسعه يافته ارائه کند.
سادهترين کاربرد تلهمديسين، ارائه مشاوره از راه دور است. اين امر، در درمان بيماريهاي روحي و مشاورههاي طولاني مدت، به دليل صرفهجويي در هزينه و زمان مراجعات، کاربردهاي بسياري دارد.
در سطح بالاتر، تلهمديسين قادر خواهد بود تا به انجام جراحي از راه دور، با کمک رباتها بپردازد. هر چند در نقاط مختلف دنيا، نمونههايي از جراحي از راه دور صورت گرفته، اما هنوز جنبه تئوري داشته، مراحل آزمايشي خود را طي ميکند؛ زيرا نياز به زيرساختهاي سختافزاري پيچيده و پهناي مناسب باند، براي ايجاد ارتباطات و جلوگيري از بروز خطاهاي پزشکي و ايجاد وقفه ارتباطي در حين عمل، از مسائلي هستند که بايد در اين فناوري، مورد توجه قرار گيرند.
همزمان با واژه تلهمديسين، ايجاد پرونده الکترونيک و سلامت الکترونيک نيز مطرح شده است؛ به اين ترتيب که با کمک سوابق بيمار در بانکهاي اطلاعاتي ايجاد شده توسط مراکز درماني، پزشک ميتواند به اطلاعات مورد نظر در هر شرايطي، دسترسي يابد. همچنين تيمهاي پزشکي ميتوانند به بررسي گروهي و همزمان پرونده بيمار بپردازند.
از طرف ديگر، با ايجاد پرونده الکترونيک، پزشک يا تيم پزشکي، به راحتي ميتواند روند بهبود بيماري، تداخلات دارويي، حساسيتها و نتايج آزمايشگاهي را به راحتي بررسي نمايد.
همچنين شرکتهاي بيمهاي ميتوانند با کمک اين اطلاعات، به تحليل درست و دقيقي دسترسي يابند.
براي تحقق و کاربرد تلهمديسين در سطح گسترده، ميتوان ابزارهاي زير را به کار گرفت:
1. شبکه اينترنت، جهت آموزش و دسترسي به اطلاعات پزشکي و مشاوره.
2. واقعيت مجازي با استفاده از شبيهسازها؛ به اين ترتيب که افراد با کمک دستگاههاي شبيهساز، به صورت آزمايشي، مهارتها و آموزشهاي لازم را جهت مواجهه با موقعيتهاي واقعي و حوادث غيرمترقبه، به دست ميآورند؛ مانند: شبيهسازي فوريتهاي پزشکي در ميدانهاي جنگ و يا هنگام وقوع زلزله، سيل، آتش سوزي.
3. استفاده از ويديو کنفرانس و انجام مشاورههاي ويديويي.
4. استفاده از کامپيوترهاي جيبي و PDAها، توسط امدادگران، پزشکان و ساير افراد، جهت ارسال اطلاعات لازم و گرفتن مشاورههاي فوري از هر نقطه از جهان.
5. استفاده از لباسهاي هوشمند، جهت ارسال وضعيت شخص به تيم پزشکي؛ مانند ارسال وضعيت و موقعيت جغرافيايي سربازان و مجروحان جنگي به امدادگران.
به طور خلاصه، مزاياي تلهمديسين، عبارتند از:
1. صرفهجويي در وقت (براي پزشک و بيمار).
2. کاهش هزينه مراجعات متعدد به مطب.
3. کاهش خطا و بالا بردن سرعت مشاورهها.
4. بهرهگيري از بانک اطلاعات بيماران، جهت بررسي روند بهبود بيماري.
5. استفاده از تجربيات پزشکان و متخصصان، در نقاط ديگر جهان.
6. سهولت تبادل نتايج آزمايشگاهي، تصاوير راديولوژي و ...
7. بهبود ارائه خدمات پزشکي به مناطق روستايي و دورافتاده.
8. استفاده از تلهمديسين در آموزش بهورزان روستايي، دانشجويان و کادر پزشکي.
9. انجام اعمال پيچيده جراحي از راه دور، به کمک رباتهايي که توسط پزشکان هدايت ميشوند.
10. افزايش دسترسي به مراقبتهاي بهداشتي (شهري و روستايي).
11. بهبود کيفيت مراقبتهاي بهداشتي.
12. کاهش خطاهاي پزشکي.
13. بهبود دسترسي به اطلاعات، به ويژه در زمينه بيماريهاي واگير و همهگير.
14. تبادل يافتههاي جديد پزشکي بين پزشکان سراسر جهان.
با اين حال همانند فناوريهاي جديد، در راه فراهم آوردن بستري لازم، براي همگاني شدن و دسترسي وسيع به کاربردهاي تله مديسين، موانعي وجود دارد. شايد بتوان موارد زير را از موانع مهم بر سر راه تحقق اين فناوري دانست:
1. عدم آشنايي افراد با فناوري تلهمديسين.
2. نياز به زيرساخت¬هاي پيچيده فني و الکترونيکي و بالا بودن هزينه تجهيزات.
3. روشهاي حفظ امنيت اطلاعات.
4. نياز به روشهاي قانوني، جهت پيگيري خطاها و سهلانگاري پزشکي از راه دور.
5. مسائل مربوط به شرکتهاي بيمه.
6. ترس بيماران در استفاده از اين روش.
7. ترس برخي از پزشکان، در بروز خطاهاي پزشکي در اين روش.
8. عدم اطمينان به برخي سايتهاي اينترنتي پزشکي و مشاورهاي.
تلهمديسين در ايران نيز طرفداران بسياري دارد و به تدريج، جايگاه خود را به دست خواهد آورد.
برگزاري همايشهاي بينالمللي و داخلي تلهمديسين و سلامت الکترونيک در دانشگاهها و مراکز علمي کشور را ميتوان قدمي مؤثر در اين زمينه دانست. به اين ترتيب، دنياي فناوري، با کمک تلهمديسين، پزشک را به خانه شما خواهد آورد و به زودي، روشهاي نوين پزشکي و تجربههاي متخصصان خبره، در دسترس همگان قرار خواهند گرفت.
منابع:
همايش تله مديسين، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي.
www.Iranhealevs.com دانشگاه علوم پزشکي همدان.
همشهري آنلاين، درمان و آموزش پزشکي آنلاين.
تله مديسين و سلامت الکترونيک، فناوري اطلاعات.
معصومه جلالي نژاد، درمان از راه دور.
تعداد مراجعه 760 بار