| از فردا در يك زمان، همه جا هستي |
|
شماره 60 - آذر 1386 | موضوع :دنياي شيشه اي | رضوان السادات ميرمحمدي |
ارسال برای دوستان 
از فردا در يك زمان، همه جا هستي
رضوان السادات ميرمحمدي
دولت الكترونيك چگونه دولتي است؟
امروزه، يكي از شاخصهاي مهم توسعه در سطح بين المللي، ميزان پيشرفت يك كشور، در زمينه فناوري و دانش اطلاعات و ارتباطات است. از اين رو، كشور ما نيز با اجراي برنامه هايي تحت عنوان توسعه و كاربرد فناوري اطلاعات (تكفا)، سعي دارد فاصله خود را در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات نسبت به كشورهاي توسعه يافته، كاهش دهد.
در اين راستا، تكفا، يكي از طرحهاي مهم خود را تحقق دولت الكترونيك قرار داده است. دولت الكترونيك يا e-government و به زبان ساده، استفاده بهينه از فناوري اطلاعات در قسمتهاي مختلف دولت، در جهت بهبود ارائه خدمات و افزايش كارايي دولت ميباشد.
هدف از دولت الكترونيك، كيفيت بيشتر و قابل اعتماد بودن خدمات است؛ به گونه اي كه خدمات دولتي، به صورت مستقيم و شبانه روزي به مشتري ارائه شود.
دولت الكترونيكي با كمك فناوري اطلاعات، به ايجاد نوعي تحول در تعاملات و ارتباطات سازمانها با شهروندان ميپردازد. در تعريفي ديگر، دولت الكترونيكي، مجموعه اي از ارتباطات الكترونيكي است كه بين دولت، شهروندان و شركتها رخ ميدهد.
براي تحقق دولت الكترونيك، ابتدا بايد به اجراي صحيح آن پرداخت. همان گونه كه در تعريف دولت الكترونيك گفته شد، هدف از آن، بهبود ارائه خدمات، افزايش كيفيت و قابل اعتماد بودن خدمات است. حال اگر اجراي صحيح آن -چه از نظر فني و امكانات زيرساخت و چه از نظر آموزش عمومي- به درستي انجام نگيرد، تحقق دولت الكترونيكي، نه تنها كمكي به افراد جامعه نخواهد كرد، بلكه باعث بروز شكاف بيشتري ميان افراد خواهد شد.
به اين ترتيب، انجام امور زير در تحقق دولت الكترونيكي ضروري خواهد بود:
1. آموزش افراد و ايجاد يادگيري براي تغيير عملكرد مردم از كارهاي سنتي به امور الكترونيكي و ايجاد نياز در شهروندان نسبت به وجود دولت الكترونيكي؛ يعني مردم بياموزند كه چگونه كارهايي را كه همواره به صورت سنتي انجام ميدهند -نظير مراجعه به ادرات، مراكز آموزشي، درماني و مراكز خريد كالا و خدمات- را از طريق اينترنت و به صورت آنلاين انجام دهند؛ يعني تبديل شهروند سنتي به شهروند الكترونيكي.
2. ايجاد بستري مناسب براي حفظ امنيت اطلاعات.
3. ايجاد نظام اطلاع رساني صحيح و قابل دسترس براي همگان؛ اطلاع رساني و در اختيار قرار دادن اطلاعات لازم براي مشتريان و كاربران، نظير ارائه اطلاعات به صورت آنلاين، اخبار در همه ساعات شب و روز، ارائه نشريات، ارائه وضعيت ترافيك، وضعيت آب و هوا، مزايده ها، بورس، ساعات پرواز هواپيماها و... .
4. ايجاد و توسعه شبكه هاي اطلاعرساني و پايگاههاي اطلاعاتي و نيز گسترش وسايل ارتباطي از قبيل اينترنت، تلفن، فاكس، تلفن همراه، رايانه، پست الكترونيكي، كارتهاي اعتباري و... .
5. ايجاد روشهاي قانوني براي انجام تجارت الكترونيكي (e-commerce)، بانكداري الكترونيكي(e-banking)، امضاي الكترونيكي و احراز هويت فروشنده و خريدار (به روش بيومتريك)، چكهاي الكترونيكي، پول الكترونيكي و... .
6. تربيت افراد متخصص در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات.
7. ايجاد راهكارهايي براي چگونگي ارائه خدمات به افرادي كه كمتر با كامپيوتر آشنا هستند.
8. تعريف دقيق نيازهاي مشتريان.
9. دسترسي ارزان، عادلانه و فراگير به فناوري اطلاعات و ارتباطات.
10. بررسي جايگاه اخلاق و اصول اخلاقي شهروندان الكترونيكي در دولت الكترونيكي.
11. ارائه آمارهاي كاربردي جهت اطلاع از نقاط ضعف و قوت خدمات ارائه شده از سوي دولت الكترونيكي.
12. ايجاد مراكز تجاري آنلاين، فروشگاه هاي اينترنتي و امكان خريد و فروش كالا به صورت الكترونيكي؛ به اين صورت كه خريدار با جست وجويي ساده در اينترنت، فروشگاه مجازي را مي يابد و كالاي مورد نظر خود را با توجه به فهرستي كه در اختيارش قرار مي گيرد، از نظر رنگ، جنس، قيمت و ساير ويژگي هاي موجود، انتخاب و پس از مدت زمان ذکر شده، كالاي خود را دريافت ميكند. صورت حساب نيز به روشهاي زير پرداخت مي شود:
الف) به صورت نقدي؛ پس از تحويل كالا.
ب) واريز وجه به حساب بانكي فروشنده.
ج) پرداخت از طريق پول الكترونيكي يا از طريق كارتهاي اعتباري.
به اين ترتيب، در دولت الكترونيكي، تجارت الكترونيكي نتايج زير را به دنبال خواهد داشت:
الف) افزايش رقابت در بازارهاي جهاني.
ب) خريد و فروش كالا در حداقل زمان ممكن.
ج) ايجاد اشتغال و انتقال فناوري جديد.
د) حذف واسطه هاي بازار.
ذ) افزايش سرمايه گذاري.
ن) تبليغات گسترده به صورت پيامهاي تبليغاتي، نمايش كالا و... در سطح بين المللي.
خ) كاهش ترافيك و حذف ترددهاي غيرضروري و بهره وري در منابع انرژي و حفظ محيط زيست.
و) افزايش توليد.
ه) كنترل سريع و دقيق موجودي هاي گمرگي، انجام مناقصه هاي بين المللي و امور بانكي.
ي) انتقال سريعتر نظرات و انتقادات مشتريان به فروشندگان كالا و خدمات و عرضه محصول، با توجه به سليقه ها و نيازهاي مشتريان.
13. ايجاد مراكز فرهنگي نظير موزه هاي الكترونيكي، گردشگري الكترونيكي (e-tourism) و انجام امور مربوط به گردشگري؛ مثل تهيه بليت، محل اقامت و... .
14. ايجاد كتابخانه هاي مجازي و كتابهاي الكترونيكي (e-books)، كه كمك فراواني به پژوهشگران، محققان و ساير افراد خواهد کرد.
به اين ترتيب، امكان جست وجوي سريع و طبقهبندي شده در منابع، همراه با استفاده از امكانات چندرسانه اي (صوتي، تصويري و...) براي افراد، فراهم خواهد شد.
از طرفي علاوه بر عدم نياز به فضاهاي فيزيكي نظير كتابخانه ها و انبارهاي كتاب، افراد ميتوانند از سراسر نقاط كشور و حتي خارج از کشور به آخرين ويرايشها و نسخه هاي كتابها و از همه مهمتر، به منابعي همچون دايره المعارفها و كتابهاي ناياب دسترسي يابند.
به اين ترتيب، يكي ديگر از وظايف دولت الكترونيكي علاوه بر موارد فوق، ايجاد شرايطي براي حفظ حق تكثير براي ناشر و مؤلف ميباشد.
15. ايجاد زيرساختهاي لازم براي مراكز آموزشي، نظير دانشگاه هاي مجازي (vu)، مدارس اينترنتي (e-school)، آموزشهاي الكترونيكي (e-learning) که براي تحقق اهداف زير ضروري مي باشند:
الف) عدم نياز به حضور فيزيكي استاد و دانشجو در كلاس درس.
ب) در دسترس بودن استادان و دانشگاه ها در تمام ساعات.
ج) انجام تمام امور مربوط به ثبت نام، امتحانات و كارنامه، از طريق اينترنت.
د) استفاده از امكانات چندرسانه اي در آموزش.
و) استفاده از استادان مختلف در سراسر كشور و نيز استفاده از استادان بين المللي.
16. ايجاد روشهاي حمل و نقل هوشمند.
17. ارائه سرويس هايي براي انجام فعاليتهاي سياسي؛ به طور مثال شركت در گفت وگوها و بحثهاي سياسي و انجام انتخابات به صورت اينترنتي.
18. ايجاد مراكز بهداشتي درماني الكترونيكي (e-health)، ايجاد پرونده الكترونيكي سلامت، پزشكي از راه دور (tetemedicine) براي مواجهه با شرايط بحراني و حوادث غيرمترقبه و نيز ارائه خدمات به نقاط دورافتاده كشور و... .
دولت الكترونيكي سبب خواهد شد تا خدمات، بدون محدوديت زماني و مكاني و بدون نياز به مراجعه مستقيم به سازماني خاص، به راحتي در اختيار كاربران قرار گيرد. از سوي ديگر، ساكنين مناطق دورافتاده نيز خدمات بهتر و سريعتري را دريافت خواهند کرد.
واكنش نسبت به حوادث غيرمترقبه، ارتباط تجاري و اقتصادي كارگاه هاي كوچك با يكديگر و ساير كشورها، افزايش رضايت مردم از دولت، بهبود خدمات عمومي، ايجاد هزاران شغل وابسته به فناوري اطلاعات (كارآفريني الكترونيكي)، ايجاد فرصت براي مشاركت مردم با دولت، حذف كاغذبازي در ادارات و كاهش هزينه ها به دليل حذف واسطه ها و روشهاي غيرضروري ديگر از مزاياي دولت الكترونيكي ميباشند. دولت الكترونيكي نه يك تخيل، بلكه واقعيتي دست يافتني است؛ به گونهاي كه بسياري از كشورها هم اكنون از مزاياي مختلف آن استفاده مي كنند.
منابع:
1. http:..mpo-fr.gov.ir
2. http:..itanalyze.ir
3. http: ..lahiyancity.com
4. پرسمان، شماره 32، كتاب الكترونيك، رضوان السادات ميرمحمدي.
5. همان، شماره 34، همه چيز درباره تجارت الكترونيك، رضوان السادات ميرمحمدي.
6. همان، شماره 42، به دانشگاه مجازي خوش آمديد، رضوان السادات ميرمحمدي.
تعداد مراجعه 469 بار