| فرمتهاى صوت و تصوير در كامپيوتر |
|
شماره 55 - فروردین 1386 | موضوع :دنياي شيشه اي | رضوان السادات ميرمحمدي |
ارسال برای دوستان 
درست از زمان روى كار آمدن تجهيزات صوت و تصوير در كامپيوترها، شيوههاى مختلف ذخيرهسازى و نحوه خواندن اطلاعات - يا همان چيزى كه ما به عنوان فرمت مىشناسيم - مطرح شد.
براى اكثر افراد، تنها شنيدن موسيقى مورد علاقه يا مشاهده فايلهاى تصويرى، كفايت مىكند و چندان دانستن فرمت ذخيرهسازى آنها ضرورى نيست؛ اما اين تا زمانى است كه با مشكل اجراى اين گونه فايلها در محيطهاى مختلف نرمافزارى مواجه نشدهاند. به طور مثال، برخى از فرمتهاى صوت و تصوير را مىتوان فقط در سيستمهاى كامپيوترى مشاهده نمود و برخى ديگر علاوه بر كامپيوتر، در سيستمهاى پخش خانگى نيز اجرا مىشوند. برخى فرمتها حجم بالاترى دارند و فضاى بيشترى را اشغال مىكنند و گروهى نيز مخصوص سيستمهاى همراه و موبايل مىباشند.
به طور كلى از نظر كيفيت، ميزان فشردهسازى، سازگارى با سيستم عامل، حجم و نيز امكان كپىشدن فايلها، فرمتهاى صوت و تصوير را به انواع مختلف و متنوعى تقسيمبندى مىكنند. از اين رو، اين بار قصد داريم تعدادى از فرمتهاى مهم و پركابرد صوت و تصوير را ارائه نماييم.
فرمتهاى فايلهاى صوتى
1. Mid يا Midi
Midi مخفف عبارت Musical Instrument Digital Interface و به معنى رابط ديجيتال ابزار موسيقى است. به عبارت ديگر، Midiيك استاندارد براى متصل نمودن وسايل موسيقى به كامپيوتر مىباشد. در واقع، استاندارد Midi، يك روش ترجمه موسيقى به دادههاى كامپيوترى و يا بالعكس فراهم مىسازد. يك فايل با پسوند Midi، يعنى فايلى كه حاوى موسيقى است؛ در مقابل، يك فايل با پسوند Wav، يعنى فايلى حاوى صدا.
فرمت Midi كه از پركاربردترين و قديمىترين فرمتهاست، بسيار مورد علاقه آهنگسازان و اهالى موسيقى است؛ زيرا به كمك قابليت Midi مىتوان ابزارهاى موسيقى، نظير گيتار الكتريك را به كارت صوتى كامپيوتر خود متصل نمود و به نُتنويسى، ويرايش فايلهاى صوتى و از همه جالبتر، اجراى موسيقى با ساز و دريافت نُت آن از كامپيوتر، پرداخت.
از خصوصيات ديگر فرمت Midi، تجزيه اصوات و امكان تفكيك صداى سازهاى مختلف موجود در يك قطعه موسيقى است. لازم به ذكر است كه كيفيت اين نوع فايلها، بيش از ساير فرمتهاى صوتى، بستگى مستقيم به نوع كارت صوتى سيستم شما دارد.
2. Wav
يكى از فرمتهاى معروف و قابل استفاده در كامپيوتر است و از آنجا كه فرمت استاندارد ويندوز محسوب مىشود، اكثر صداها در كامپيوتر با اين فرمت مشاهده مىشوند.
فرمت Wav، كيفيت بالايى دارد و حجم زيادى را نيز اشغال مىكند؛ اما از سوى ديگر، Wav در همه برنامههاى مربوط به پخش صدا اجرا مىشود.
3. Au
اين فرمت كه در سيستمهاى عامل لينوكس و يونيكس اجرا مىشود، حجم كمى را اشغال مىكند؛ اما كيفيت پايينى دارد.
4.Mp3
Mp3 يا همان MPEG Layer-3 رايجترين فرمت فشردهسازى صوتى در اينترنت است. Mp3 موفقترين فرمت از خانواده MPEGمىباشد كه به كمك آن مىتوان فايلهاى صوتى را بسيار فشرده و كمحجم نمود و از طرفى كيفيت CD اوليه را نيز حفظ كرد. از سوى ديگر، فرمت Mp3، زمان دريافت و دانلود موسيقى از اينترنت را نيز كاهش داده است.
5.WMA
Windows Media Audio يا WMA را شايد بتوان رقيب اصلى Mp3 دانست؛ زيرا فايلهاى WMA بسيار كم حجم بوده، كيفيت بسيار بالايى دارند. اين فرمت به خصوص در دنياى اينترنت كه حجم فايلها در ارسال و دريافت آنها بسيار مهم است، كارآيى فراوانى دارد.
6.RA
فرمت Real Audio نيز همانند MP3 و WMA، حجم كم و كيفيت خوبى دارد؛ با اين تفاوت كه اين فرمت، خصوصيت ويژهاى دارد كه در ميان توليدكنندگان موسيقى، بسيار طرفدار دارد و آن، اين است كه اين نوع فايلها از طريق اينترنت پخش مىشوند؛ اما كپى نمىشوند. با كمك اين قابليت، مىتوان همانند راديوى اينترنتى، صدا را به صورت زنده بر روى اينترنت پخش نمود.
يكى از معروفترين برنامههايى كه فرمت RA را پشتيبانى مىكند، برنامه Realone Player است. اين برنامه با كمك فناورى بافر كردن فايل صوتى، اين امكان را به ما مىدهد تا همزمان با دانلود شدن موسيقى، آن را گوش دهيم؛ به عبارت ديگر، چون براى دريافت فايلهاى صوتى سنگين از اينترنت، زمان زيادى لازم است، با كمك فناورى Streaminy Audio & Video كه در برنامههايى نظير Real Audio، Quick Time و Realone Player وجود دارد، ابتدا بخشى از فايل در محلى از حافظه به نام بافر (Buffer) ذخيره شده، از آنجا پخش مىشود و سپس زمانى كه آن مقدار در حال اجراست، مقدار ديگرى از فايل در بافر ذخيره و پخش مىگردد تا در نهايت، كل فايل، دانلود شود.
فرمت فايلهاى تصويرى
1.AVI
مخفف عبارت Audio Video Inter Leared و يك فرمت فايل براى صدا و ويدئوى ديجيتال تحت ويندوز است. براى اجراى فايلهاى AVI، از Media Player ويندوز استفاده مىشود. فايلهاى AVI را مىتوان تحت سيستم عاملهاى گوناگون ديگر نيز استفاده نمود. تنها مشكل عمده اين فايلها، اندازه بزرگ آنهاست.
2.MPEG
MPEG كه مخفف عبارت Moving Pictures Experts Group است، در حقيقت، به عنوان گروهى از استانداردهاى سختافزارى و نرمافزارى طراحى شده است كه باعث مىشود ذخيرهسازى ويدئويى ديجيتال، سريعتر انجام گيرد. MPEG در اصل، مشكل بزرگ بودن فايلهاى AVI را برطرف ساخته است. فرمتهاى ديگر خانواده MPEG، عبارتند از: MP3، MP2، MP1و Mpa.
3.mov
يك فايل ويدئو . صدا (چندرسانهاى) مىباشد. يك فايل mov در صورتى كه برنامه Quick Time Movie Player نصب شده باشد، اجرا مىگردد.
4.3GP
Third Generation Partnership Project، فرمتى براى ارائه خصوصيات فنى يك سيستم همراه (موبايل) نسل سوم مبتنى بر شبكههاى GSM و فناورى راديويى مىباشد. اين فرمت براى نمايش كليپهاى ويدئويى در گوشى تلفنهاى همراه، مورد استفاده قرار مىگيرد.
برخى از گوشىهاى تلفن همراه، با اتصال به دستگاهى به نام Air Wave، اين قابليت را خواهند داشت كه تمامى فايلهاى صوتى را روى موج FM راديو منتقل نمايند. بدين ترتيب، مىتوان تمام فايلهاى موسيقى موجود در گوشى موبايل را از طريق راديو FMاتومبيل خود اجرا نمود. سيستمكارى Air wave به صورت بىسيم و تا فاصله حدود 6 متر قابل دسترسى مىباشد.
فرمت فايلهاى گرافيكى
1.BMP )Bitmap(
استاندارد فايلهاى گرافيكى در ويندوز مىباشد كه حجم بالايى نيز دارد.
2.GIF
اين پسوند مخفف عبارت Grafical Interchange Format است. اين فرمت يكى از سه فرمت متداول براى استفاده در وب مىباشد. از آنجا كه اين فرمت از نوع فشرده است، مودم، زمان كمترى براى فرستادن آن نياز دارد. مزيت فايلهاى GIF در كوچك بودن آنهاست. GIF بر اساس يك سرى الگوريتمهاى رياضى با نام LZW شكل مىگيرد كه يك سرى فرمولهاى رياضى مىباشند و براى فشردهسازى تصاوير در فايلهاى GIF استفاده مىشوند.
3.PNG
اين فرمت براى گرافيك وب، جديدتر و بهتر است. مرورگرهاى قديمى اين فرمت را پشتيبانى نمىكنند.PNG مخفف عبارت Portable Network Graphic بوده، جهت رفع مشكلات gif و jpeg توسعه يافته است.
4.JPEG
JPG نيز يكى ديگر از فرمتهاى متداول براى انتشار تصاوير در اينترنت مىباشد و مخفف عبارت Experts GroupJoint Photographic است. JPEG يك روش فشردهسازى است كه براى ويرايش تصاوير اسكن، فاكس رنگى، نشر روميزى، كارهاى گرافيكى و تصويرپردازى پزشكى استفاده مىشود. اين فرمت، سبب كاهش كيفيت تفكيكپذيرى و شفافيت رنگ در تصاوير مىشود.
5.TIFF
در حقيقت، مخفف عبارت Tagged Image File Format است. اين فايلها را مىتوان براى استفاده در هر دو سيستم عامل ويندوز و مكينتاش ذخيره كرد. فرمت TIFF، جهت مرتبطسازى تصاوير اسكن شده با برنامههاى كاربردى نشر روميزى به كار گرفته مىشود و يك نوع روش ذخيرهسازى و مبادله دادههاى تصويرى ديجيتال محسوب مىگردد. تعداد مراجعه 1375 بار