كوكى‏ها  

شماره 50 - آبان 1385

موضوع :دنياي شيشه اي

رضوان السادات ميرمحمدي

ارسال برای دوستان

   

رضوان السادات ميرمحمدى‏
اشتباه نكنيد؛ منظور ما از كوكى‏ها، اسباب بازى، عروسك و يا هيچ نوع ربات جديدى نيست؛ اين بار به سراغ يكى ديگر از قابليت‏هاى جالب دنياى اينترنت، يعنى كوكى‏ها خواهيم رفت.
توضيح در مورد كوكى را با يك مثال ساده آغاز مى‏كنيم؛ زمانى كه براى چك كردن ايميل خود وارد صفحه ميل ياهو شويم، پس از وارد كردن نام كاربرى و رمز عبور خود، در صورتى كه گزينه «دفعه بعد به من يادآورى كن»، يا همان گزينه "Remember my ID" را فعال كرده باشيم، در مراجعات بعدى، مشاهده مى‏كنيم كه ID و رمز عبور ما از قبل نوشته شده است و ما به راحتى مى‏توانيم وارد صفحه ايميل خود شويم. مثالى ديگر، تنظيمات زبان مورد نظر شماست؛ به اين ترتيب كه مثلاً وارد سايت گوگل مى‏شويم و در قسمت تنظيمات مربوط به زبان، زبان فارسى را انتخاب مى‏كنيم؛ حال اگر چند روز بعد مجدداً وارد سايت گوگل شويم، همان تنظيمات قبلى را مشاهده مى‏كنيم؛ يعنى گوگل فارسى براى ما نمايش داده مى‏شود. همه اين يادآورى‏ها و نگهدارى تنظيمات را كوكى‏ها انجام مى‏دهند.
امروزه سايت‏هاى وب اصلى بسيار بزرگ، از كوكى‏ها براى ذخيره انواع اطلاعات استفاده مى‏كنند تا كاربران را از دوباره وارد كردن اين اطلاعات باز دارند. در واقع، كوكى‏ها، بيت‏هاى اطلاعاتى كوچكى هستند كه مانند رشته‏ها و مقادير عددى، بر روى كامپيوتر سرويس گيرنده، براى مدت زمان معينى ذخيره مى‏شوند. به عبارت ساده‏تر، كوكى، پيغامى است كه سرويس دهنده يا سرور به مرورگر ما مى‏فرستد. مرورگر ما (مثلاً اينترنت اكسپلورر IE) اين پيغام را در يك فايل متنى text ذخيره مى‏كند و پس از آن، هر بار كه به آن سرور مراجعه مى‏كنيم، يعنى صفحه‏اى از سايتى را كه روى آن سرويس دهنده (سرور) قراردارد، باز مى‏كنيم، اينترنت اكسپلورر ما درخواست خود را با بازگرداندن آن پيغام ارائه مى‏كند.
چندين سال پيش وقتى كوكى‏ها براى اولين بار بر روى Netscape Navigator 2.0 ظاهر شدند، بسيارى از افراد به آنها به عنوان يك تهديد امنيتى نگاه كردند؛ زيرا كوكى‏ها مى‏توانند اطلاعات را بر روى كامپيوترتان ذخيره كنند.
به طور كلى كوكى‏ها بدون توجه به اطلاعات فنى و مباحث برنامه‏نويسى، سودمندى‏هاى خاصى براى كاربران دارند. به طور نمونه، مزاياى كوكى‏ها را مى‏توان به صورت زير بيان نمود:
1. شناسايى كاربر و تنظيم صفحات به سليقه او.
2. صرفه‏جويى در وقت كاربر و جلوگيرى از دوباره‏نويسى اطلاعات كاربرى.
3. سايت‏هاى خريد و فروش آنلاين، فروشگاه‏هاى اينترنتى و... مى‏توانند به كمك كوكى‏ها از درخواست‏هاى ما مطلع شده، هر بار، محصولات جديد خود را متناسب با درخواست‏هاى ما پيشنهاد كنند. در اين مورد مى‏توانيم به سايت Amazon.com اشاره كنيم. اين سايت، به كمك كوكى‏ها، اطلاعات كاملى از جست‏وجوهاى اخير ما را به دست مى‏آورد؛ دقيقاً همانند كارى كه سايت Microsoft Support انجام مى‏دهد. اين كوكى‏ها را كوكى‏هاى طرف اول يا شخص اول مى‏نامند.
در كنار كوكى‏هاى طرف اول، كوكى‏هايى نيز وجود دارند كه از وب سايت‏هاى تبليغاتى پديد مى‏آيند؛ به اين ترتيب كه فهرستى از علاقه‏مندى‏هاى شما را براى شبكه‏هاى تبليغاتى مى‏فرستند تا آنها نيز محصولات خود را بر اساس نوع علاقه‏مندى‏هاى شما برايتان ارسال كنند؛ اينها كوكى‏هاى طرف سوم ناميده مى‏شوند. كوكى‏هاى طرف سوم، معمولاً موجبات كاهش سطح امنيتى را فراهم مى‏كنند و بدين ترتيب، راه را براى نفوذگران و هكرها باز مى‏كنند كه اين، خود يكى از معايب اصلى استفاده از كوكى‏ها محسوب مى‏شود.
از معايب ديگر كوكى‏ها مى‏توان به موارد زير اشاره نمود:
1. جايى كه ما به صورت مشترك از يك كامپيوتر استفاده مى‏كنيم؛ فرض كنيد در كافى‏نِت‏ها، سايت دانشكده و يا در يك شركت كامپيوترى، اطلاعات كاربرى شخصى كه قبلاً از كامپيوتر استفاده نموده، به كمك كوكى‏ها در اختيار كاربر بعدى قرار گيرد.
اين مشكل، زمانى ملموس‏تر خواهد شد كه دسترسى به اطلاعات شخصى مهم كاربر، رمزهاى عبور، شماره حساب بانكى و... مطرح گردد.
2. سوء استفاده شركت‏هاى تبليغاتى از اطلاعات ثبت شده در كوكى‏ها نيز از معايب ديگر آنها محسوب مى‏شود.
3. پاك شدن آسان كوكى‏ها؛ به اين ترتيب كه ممكن است با پاك شدن كوكى‏ها، اطلاعات مربوط به دسترسى ما به يك صفحه خاص نيز پاك شود. در اين صورت، براى جلوگيرى از اين امر، بايستى در سايت مورد نظر، ثبت نام كنيد. (Registry).
نكته:
براى پاك كردن كوكى‏ها، كافى است فايل‏هاى موقت اينترنتى يا همان Temporary Internet Files را پاك كنيد. براى اين كار، در پنجره اينترنت اكسپلورر، مسير Tools\Internet Options\General\Delete Cookies را طى كنيد.

علاوه بر كوكى‏هاى طرف اول و طرف سوم، نوع ديگرى از كوكى به نام كوكى جلسه‏اى نيز وجود دارد. كوكى‏هاى جلسه‏اى، كوكى‏هايى هستند كه فقط تا زمانى كه حداقل يكى از پنجره‏هاى IE باز باشد بر روى سيستم نگهدارى مى‏شوند. كوكى‏هاى جلسه‏اى بعد از قطع ارتباط و بستن پنجره IE (اينترنت اكسپلورر) به كلى خذف مى‏شوند.
براى مديريت بهتر حريم خصوصى و كوكى‏ها مى‏توانيم تنظيمات زير را انجام دهيم:
در پنجره اينترنت اكسپلورر، از مسير زير، گزينه Privacy را انتخاب كنيد:
Tools\Internet Options\Privacy
در پنجره Privacy، تنظيمات مربوط به كوكى‏ها، در اختيار كاربر قرار داده شده است.
برخى از سايت‏ها بدون اطلاع كاربر، وارد حريم خصوصى و فضاى كامپيوتر وى شده، بدون اجازه از اطلاعات كوكى‏ها استفاده مى‏كنند. براى جلوگيرى از اين كار، مى‏توانيد در بخش Privacy با حركت دادن زبانه لغزنده داخل فريم Setting، يكى از شش حالت زير را براى پذيرش كوكى‏ها انتخاب نماييد.

1. Block all cookies
در اين حالت، پذيرش كليه كوكى‏ها متوقف شده، هيچ كوكى‏اى پذيرفته نمى‏شود. از طرف ديگر، كوكى‏هاى موجود بر روى كامپيوتر شما نيز توسط هيچ وب سايتى خوانده نمى‏شود. انجام اين كار باعث كاهش كارآيى كامپيوتر شما در بازديد از برخى از پايگاه‏هاى وب مى‏شود.

2. High
مسدود يا بلاك كردن كوكى‏هايى كه اطلاعات شخصى كاربر را بدون اجازه ارسال مى‏كنند و يا [مسدود كردن‏] كوكى‏هايى كه از هيچ قانونى براى حفظ اطلاعات خصوصى افراد تبعيت نمى‏كنند.

3. Medium High
در اين حالت، كوكى‏هاى طرف سوم كه اطلاعات شخصى كاربر را بدون اجازه ارسال مى‏كنند، مسدود مى‏شوند. همچنين در اين وضعيت، كوكى‏هاى طرف اول نيز كه اطلاعات خصوصى كاربر را به وب سايت‏هاى خاصى ارسال مى‏كنند، پذيرفته نشده، مسدود مى‏شوند.

4. Medium
با انتخاب اين گزينه، كوكى‏هاى شخص سوم كه اطلاعات شخصى كاربر را بدون اجازه ارسال مى‏كنند، مسدود مى‏شوند. همچنين در اين حالت، كوكى‏هاى طرف اول به محض بسته شدن پنجره اينترنت اكسپلورر از روى كامپيوتر شما پاك مى‏شوند؛ به اين معنى كه كوكى‏هاى طرف اول در حالت Medium، اجازه ورود به كامپيوتر شما را كسب مى‏كنند؛ اما در پايان كار حذف مى‏شوند.
سطح امنيتى Medium به شما اجازه مى‏دهد ايميل‏هاى خود را چك كنيد؛ صفحه تنظيمات وبلاگ خود را باز كنيد و... .
حالت Medium، همواره به صورت پيش فرض انتخاب مى‏شود؛ يعنى بدون نياز به انجام تغييرات، در ابتداى كار، زبانه لغزنده بر روى حالت Medium قرار دارد.

5. Low
اين سطح امنيتى، كوكى‏هاى طرف سوم را مى‏پذيرد؛ اما پس از پايان كار، آنها را حذف مى‏كند.

6. Accept all cookies
در اين حالت، كامپيوتر شما همه كوكى‏هاى ايجاد شده را مى‏پذيرد و در خود ذخيره مى‏كند. همچنين اجازه مى‏دهد تا كوكى‏هاى موجود در كامپيوتر شما توسط وب‏سايت‏هايى كه آنها را ايجاد كرده‏اند، خوانده شود.
در صورتى كه هيچ يك از سطوح امنيتى فوق را انتخاب نكنيد، مى‏توانيد روى گزينه Advanced كليك و گزينه
override automatic cookie Handling
را انتخاب كنيد.
در اين صورت، مى‏توانيد كوكى‏هاى شخص اول و سوم را قبول يا مسدود كنيد و يا از IE بخواهيد هر دفعه از خود شما سؤال كند.

ديدن كوكى‏ها
براى اين كه كوكى‏هاى موجود در كامپيوتر خود را ببينيد مراحل زير را انجام دهيد:
صفحه IE خود را باز و گزينه Tools\Internet Options را انتخاب كنيد. سپس در پنجره General و در زير عبارت Temprory Internet Files، گزينه Settings را انتخاب كنيد. در پنجره گشوده شده با انتخاب View Files، مى‏توانيد فهرستى از كوكى‏هاى موجود بر روى كامپيوتر خود را مشاهده كنيد. همچنين مى‏توانيد با دو بار كليك بر روى نام كوكى مورد نظر، محتواى كوكى را نيز مشاهده كنيد. در اين حال IE پيغام هشدارى به صورت زير نمايش مى‏دهد:
?Do you wish to continue .Running a system command on this item might be unsafe
به اين ترتيب، با قبول پيغام فوق مى‏توانيد محتواى كوكى مورد نظر خود را در برنامه Notepad مشاهده كرده، به اطلاعاتى چون شناسه كاربرى ID، نشانى IP، نوع مرورگر مورد استفاده و داده‏هايى درباره زمان و تاريخ ايجاد كوكى دسترسى يابيد.

تعداد مراجعه   802   بار 		   
مطلب فوق را چگونه ارزیابی می کنید؟    عالی خوب   متوسط