| از شير مرغ تا جان آدميزاد |
|
شماره 38 - آبان 1384 | موضوع :دنياي شيشه اي | رضوان السادات ميرمحمدي |
ارسال برای دوستان 
براى كسانى كه مىخواهند بهتر مقالات اينترنتى را جستوجو نمايند
رضوان السادات ميرمحمدى
mirmohammadi@porseman.net
تقريباً دانشجويى نيست كه دغدغه ترجمه، كنفرانس و تحقيق پايان ترم را نداشته باشد. اين امر، در ميان دانشجويان مقاطع تحصيلات تكميلى، بيشتر به چشم مىخورد. تحقيق هم مثل هر چيز ديگر، كم و بيش متأثر از ابزارهاى امروزى است؛ به طورى كه جستوجو در منابع اينترنتى، جزء جدايىناپذير تحقيقهاى امروزى محسوب مىشود؛ اما يافتن مقالات معتبر و جديد، همراه با تصاوير، جدولها و منابع مربوط به آن، نيازمند آشنايى با بانكهاى اطلاعاتى و چگونگى استفاده مؤثر از آنهاست.
هم اكنون بانكهاى اطلاعاتى بر روى شبكه اينترنت به صورت الكترونيكى، انواع بىنظيرى از مجلات و مقالات علمى - تخصصى را در قالب تمام متن (full text) در دسترس كاربران قرار مىدهند.
مقالات full text عبارتند از مقالاتى كه در ابتدا خلاصهاى از موضوع مورد بحث (Abstract) و سپس متن كامل مقاله همراه با تصاوير، اشكال و جدولها و در پايان، فهرستى از منابع (references) مورد استفاده در مقاله را ارائه مىدهند.
بسيارى از بانكهاى اطلاعاتى، مقالات خود را به صورت PDF، يعنى متن كامل مقاله آن گونه كه در مجله به چاپ رسيده است، در اختيار كاربران قرار مىدهند. گروهى ديگر، مجموعهاى از ژورنالها يا مجلات تخصصى معتبر را به همراه فهرستى از كتابهاى موجود ارائه مىكنند. همچنين برخى از بانكهاى اطلاعاتى در سايت خود، قسمتى به نام thesaurus يا اصطلاح نامه دارند كه مجموعهاى از اصطلاحات استاندارد رشتههاى مختلف را به صورت سلسله مراتبى در كنار مسائل اصلى و به همراه مسائل جانبى يك زمينه خاص، نمايش مىدهند.
اگر چه براى يافتن مقالات، تنها تايپ كردن كليدواژه يا كلمه كليدى مقاله در قسمت جستوجوى (search) سايت، آسانترين شيوه جستوجو محسوب مىشود، اما بسيارى از اوقات، اين شيوه ما را به مقصد نخواهد رساند؛ به اين ترتيب كه يا با انبوهى از مقالات غيرمرتبط مواجه خواهيم شد و يا جستوجوى ما نتيجهاى نمىدهد.
براى رهايى از اين مشكل تقريباً همه بانكهاى اطلاعاتى استفاده از عملگرها را در فيلد جستوجوى خود مجاز دانستهاند. عملگرهايى چون AND, OR, AND NOT و... كه هر كدام با عملكرد خاصى كه دارند، ما را در رسيدن به نتيجه مطلوب يارى خواهند كرد.
عملگر AND يا + : براى تركيب دو واژه يا عبارت به كار مىرود و مقالاتى را جستوجو مىكند كه هر دو واژه در آن وجود داشته باشند.
عملگر OR: كليدواژههايى را جستوجو مىكند كه يك يا هر دو كليدواژه در متن مقاله موجود باشد.
عملگر AND NOT: براى جدا كردن يك كليدواژه از يك عبارت به كار مىرود؛ به اين ترتيب كه كليدواژه اول در متن وجود داشته باشد و كليدواژه دوم را نداشته باشد.
عملگر *: اين علامت مىتواند جايگزين هر كاركترى باشد و در صورت استفاده از آن، عبارت مورد جستوجو يا املاى گوناگون آن بررسى مىشود.
مثال: m*n كلمات men و man را جستوجو مىكند.
عملگر " ": دقيقاً عبارت درون " " را جستوجو مىكند.
عملگر؟: همانند عملگر * مىباشد.
عملگر (): براى استفاده از چند عملگر مختلف و رعايت اولويت عملگرها به كار مىرود.
براى جستوجوى فرمولهاى شيمى همانند CO2، زيرنويس و يا توان عبارت را نيز در يك خط و درون كادر جستوجو وارد كنيد.
مثال: CO2 را به صورت اصلى، يعنى CO2 و يا H2O را هم به صورت H2O بنويسيد.
عملگر !: باعث مىشود كه تمام كلماتى كه از لحاظ املايى ريشه يكسانى با كليدواژه مورد نظر دارند، جستوجو شوند.
مثال: جستوجوى !info، كلمات information و informatics را جستوجو مىكند.
حال براى استفاده عملى از مطالب فوق، يكى از بانكهاى اطلاعاتى مشهور و كارآمد در زمينه ارائه مقالات تمام متن (fulltext) را معرفى مىكنيم.
بانك اطلاعاتى Science Direct با آدرس اينترنتى www.sciencedirect.com..:http، توسط شركت هلندى Elsevier كه يكى از ناشران معتبر جهانى است، بر روى شبكه اينترنت ارائه شده است. اين شركت، ابتدا با فروش كتاب به دانشجويان و سپس با انتشار مجلات تخصصى و شرح وقايع علمى، كار خود را توسعه داد.
هم اكنون Elsevier بيش از 200.000 محصول چند رسانهاى خود را در قالب مجله، كتاب، نرمافزارهاى تخصصى و پايگاههاى الكترونيكى در سراسر دنيا منتشر مىكند.
سايت sciencedirect، به شما اين امكان را مىدهد كه از طريق سايت، به بيش از 1700 مجله علمى، فنى و پزشكى به صورت تمام متن (full text) و به بيش از 60 ميليون چكيده مقالات علمى دسترسى پيدا كنيد.
از نظر موضوعى مقالات سايت، رشتههاى تخصصى زير را پوشش مىدهند:
كشاورزى و علوم زيستى، هنرها و علوم انسانى، بيوشيمى، ژنتيك، زيستشناسى مولكولى، تجارت، مديريت و حسابدارى، مهندسى شيمى، شيمى، علوم تصميمگيرى، زمين و علوم ستارهاى، اقتصاد، اقتصاد سنجى و مالى، انرژى، مهندسى، محيط زيست، ايمنىشناسى و ميكروبيولوژى، علوم مواد، رياضيات، پزشكى و دندانپزشكى، علوم اعصاب، پرستارى، فارماكولوژى، سمشناسى و علوم دارويى، فيزيك و ستارهشناسى، روانشناسى، علوم اجتماعى و دامپزشكى و علوم دامى.1
براى استفاده از سايت، در اكثر اوقات، نيازى به عضويت يا داشتن نام كاربرى و رمز عبور وجود ندارد؛ اما براى استفاده از امكانات خاص سايت، همچون استفاده از پروفايل شخصى (my profile)، قسمت علاقهمندىها (favorite) و براى ايجاد فهرستى از نشريات مورد علاقه خود در يك قسمت مستقل و... نياز به عضويت در سايت داريد.
براى عضويت، كافى است بر روى كادر register كليك كنيد و فرم ثبت نام را تكميل و فرم را به done يا submit نماييد.
دفعات بعد مىتوانيد با درج نام كاربرى و رمز عبور خود در كادر login، به راحتى وارد سايت شويد.
بسيارى از دانشگاههاى ايران، همچون دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامى (در واحدهاى مختلف خود همانند واحد اراك، علوم تحقيقات و...) و چند دانشگاه ديگر با گرفتن اشتراك بانك مقالات، دسترسى به مقالات full text را بدون نياز به عضويت و يا پرداخت هزينه دريافت مقاله، امكانپذير نمودهاند.
اين كار، مستلزم آن است كه شما ابتدا به سايت دانشگاه مذكور وارد شويد و از آن طريق، به بانك مقالات و ژورنالها دسترسى يابيد.
حال با فرض اين كه شما عضو سايت هستيد و يا از سايت دانشگاه خود براى اتصال به بانك مقالات استفاده مىكنيد، روش جستوجوى مقالات در سايت به اين ترتيب است:
1. جستوجو به شيوه سريع يا Quick: در اين روش، با وارد كردن كلمه كليدى يا عبارت مورد نظر، مىتوانيد در تمام قسمتهاى عنوان (title)، كليدواژه، نويسندگان (Authors) و چكيده مقالات (Abstract)، جستوجوى خود را انجام دهيد.
2. جستوجو به صورت ساده يا مقدماتى (Basic): با انتخاب اين روش، مىتوانيد علاوه بر جستوجو در فيلدهاى گفته شده در جستوجوى سريع، جستوجوى خود را در منابع (reference)، شابك (ISBN)، مؤسسه يا سازمانى كه نويسنده به آن وابسته است (affiliation)، انجام دهيد.
در ضمن با انتخاب گزينه full text، مقالات تمام متن را انتخاب كنيد.
همچنين به راحتى مىتوانيد با انتخاب سال انتشار مقاله، جستوجو را از لحاظ زمانى محدود نماييد؛ به طور مثال، مقالات از سال 2001 به بعد را جستوجو كنيد.
3. جستوجوى پيشرفته (advanced): در اين قسمت، استفاده از عملگرهايى كه قبلاً گفته شد، جستوجوى ما را دقيقتر مىكند.
بعد از پايان جستوجو، در صورتى كه كلمه كليدى را بدون غلط تايپى و با كمك عملگرهاى درست، در كادر جستوجو درج نموده باشيم، نتيجه جستوجو به صورت فهرستى از عناوين مقالات، نمايش داده مىشود. فهرست مقالات را مىتوان بر اساس تاريخ انتشار آن (Date) و يا ميزان ارتباط با موضوع (Relevance)، مرتب كرد.
در فهرست مقالات، علاوه بر عنوان هر مقاله، حدود دو خط توضيح مرتبط با آن نيز نمايش داده مىشود كه با مطالعه اين بخش، مىتوان بدون باز كردن مقاله اصلى، به موضوع كلى مقاله پىبرد.
بعد از انتخاب مقاله مورد نظر و براى ديدن مقاله اصلى، مىتوانيد يكى از گزينههاى زير را انتخاب كنيد:
Abstract كه شامل چكيده مقاله است.
PDF format كه براى ديدن مقاله با اين فرمت، نياز به نرمافزار Acrobat Reader مىباشد.
Abstract Reference كه چكيده به همراه منابع است.
Summary Plus كه شامل چكيده، رئوس مطالب و تصاوير به همراه منابع است.
Link + full text كه شامل تمام موارد بالا، به همراه فهرستى از سايتهاى مرتبط است.
جدولها و تصاوير موجود در مقاله، به صورت كوچك شده نمايش داده مىشوند و براى ديدن آنها، بايستى بر روى لينك تصوير، كليك نماييد. مقالات سايت، مانند روشهاى مرسوم و معمول، ذخيره مىگردند؛ اما در صورت ذخيره نشدن، مىتوانيد با گرفتن همزمان كليدهاى CTRL+A، تمام مقاله را انتخاب نموده، سپس در محيط برنامه Word، با گرفتن كليدهاى Ctrl+V، تمام مقاله را كپى و به روش هميشگى آن را ذخيره نماييد.
علاوه بر سايت Science Direct، مىتوانيد مقالات تخصصى خود را از سايتهايى چون ProQuest نيز دريافت نماييد.
پىنوشت:
1. informatics center . university of tehran.
تعداد مراجعه 1012 بار